Categorieën
wat vooraf ging

7. Kapinovski klooster

Ochtendzon en vogels kondigden een nieuwe dag aan. Langzaam begon ik te wennen aan het gebrek aan verkeersgeluiden en te beseffen dat ik op vakantie was en niets hoefde. Ik had gisteren koffie gekocht die prima smaakte. Nu was het moment aangebroken om de rest van de aanschaf in de supermarkt gisteren tot een ontbijt te vormen. Brood wat ik de kwalificatie “eetbaar” gaf, boter die bij nader inzien geklaarde reuzel was, twee soorten worst die allebei zeer smakelijk bleken en kaas die ik de kwalificatie “leuk geprobeerd” gaf. Twee bammetjes voor het ontbijt en drie om mee te nemen. Ook twee halve liters water gingen mee in de auto.

Ik had me voor vandaag een bezoek aan het Kapinovski klooster voorgenomen. Het was niet ver weg. Om er te komen moest ik eerst naar het dorpje Mindya om daar de weg naar het klooster te vinden. Mindya had mijn interesse omdat het volgens mijn vrouw een plaatsje was wat om een of andere reden de aandacht van expats had getrokken. Er woonden Engelsen en ook Russen. Het was door een stel Engelse muzikanten en kunstenaars op de kaart gezet door de organisatie van het ‘Mindya Rock Fest’, een jaarlijks evenement wat bezoekers uit heel Bulgarije trok.

Mindya, iemand plukt kruiden

Zoals bijna alle dorpjes in Bulgarije, heeft ook Mindya een enorme lap asfalt als dorpsplein. Een indrukwekkende leegte met aan beide zijden een winkel en op één hoek het stadhuis. De charme die er door de expats aan toegeschreven werd ontging me eerlijk gezegd. Mindya was vooral erg leeg.

Het stadhuis van Mindya op de hoek van het dorpsplein

Ik toog verder richting klooster. De bewegwijzering liet enigszins te wensen over maar ik ben er maar vanuit gegaan dat zolang er geen volgend bordje stond, ik min of meer rechtdoor moest. De weg leidde me een heuvel op. Het werd smaller en vochtiger, ondanks de zon en de aangename temperatuur was het hier in de schaduw op de heuvelhelling duidelijk dat het mooie weer pas recentelijk zijn intrede had gedaan en dat het voordien behoorlijk regenachtig was geweest. De kwaliteit van de weg werd steeds minder; de gaten waren hier gevuld met water waardoor je niet kon zien hoe diep ze waren. Na een paar keer een harde klap in zo’n gat was het duidelijk dat ik er beter zoveel mogelijk omheen moest zien te manoeuvreren. Bovendien was de begroeiing langs de weg hier niet gesnoeid zodat er af en toe takken langs de rechterkant van de auto striemden. Tegen de tijd dat ik me begon af te vragen of ik überhaupt nog wel op de goede weg zat, stond er toch weer een bordje. Na een scherpe bocht stond ik dan eindelijk voor een imposant gebouw bovenop de heuvel. De weg vervolgde langs het klooster naar een immens parkeerterrein met eetgelegenheden, zwembad, hotel en camperplaatsen. Hoe de uit de kluiten gewassen campers de weg die ik had afgelegd ooit heelhuids op gekomen waren was me op dat moment een raadsel.

Het Kapinovski klooster

Ook hier was de parking nagenoeg leeg. Vroeg in het seizoen en te vroeg in de ochtend op een doordeweekse dag, was mijn verklaring. Pas na een beetje rondlopen werd ik de reden gewaar waarom de monniken deze plek hadden gekozen voor het klooster: Onder langs het parkeerterrein wat waarschijnlijk ooit een vlakke weide was geweest, liep een stroompje, compleet met watervalletje en kraakhelder bergmeertje. Het was ronduit idyllisch om te aanschouwen!

naast Kapinovski klooster

Nadere inspectie van de uitspanningen rond de parkeerplaats leerde dat alles nog gesloten was, maar er was een koffieautomaat die aan stond. Met wat gokken en gebrekkige vertaling lukte het me om er een kop cappuccino aan te onttrekken. Omgerekend €0,25 voor een prima bakkie!

Het klooster was echt de moeite waard. Je kon er vrijelijk naar binnen lopen, en eenmaal binnen kom je in een oase van stilte en netjes onderhouden groen. Een kapel met indrukwekkende muurschilderingen maakt het geheel af.

Muurschilderingen in Kapinovski klooster

Na het bezoek aan het klooster ben ik weer in de auto gestapt. Aan de andere kant van het parkeerterrein bleek een aansluiting naar een brede, goed onderhouden weg. Zo waren die campers dus hier gekomen. Ik nam de weg en zou wel zien waar ik uitkwam. Ik vond de weg naar het dorpje Plakovo, van waaruit ik de weg nam naar het Jakovci stuwmeer. De route gaat over een brug van waaruit je een schitterend uitzicht hebt over het stuwmeer.

Het Jakovci stuwmeer dient als drinkwatervoorziening en voedt de energiecentrale

Vanaf het stuwmeer was het niet ver meer om terug in Elena te komen. Die middag nog even door het stadje geslenterd om ‘s avonds weer een ander restaurant te proberen. Ik begon me steeds meer op mijn gemak te voelen in dit prachtige land.

Mocht je nog meer foto’s van deze trip willen zien, dan kun je hier een slideshow bekijken die ik op Youtube heb geplaatst. In de volgende blog meer uitstapjes in en vanuit Elena.

Categorieën
wat vooraf ging

6. Naar Elena

Vanaf Dobrich naar Elena is zo’n 3 uur rijden. Met de zon aan de hemel en zonder haast te hebben (pas na 15:00 kon ik terecht in de Guest House) beloofde het een ontspannen rit te worden. Aan de A2 komt een abrupt einde en gaat dan over in route no.4 , over de E772. De eerstvolgende grote stad is Targoviste. Je ziet het al van ver liggen. Het landschap is tamelijk vlak en de stad ligt in een flauw dal. Typisch een Sovjet tijd stad, grotendeels opgetrokken uit beton. Gelukkig was er een rondweg. Je mag er maar 50 op grote delen, en terecht, want er zijn veel zijwegen en er is veel vrachtverkeer. De volgende stad is Omurtag, nog geen half uur verder. Wat de stad bijzonder maakt zijn de trots opgestelde vliegtuigen naast de weg. De stad is vernoemd naar de Grote Khan van Bulgarije, Omurtag, die Bulgarije bestierde van 814 tot 831. Ik had de navigatie ingesteld op de kortste route. Dit is niet noodzakelijk ook de snelste route en zeker niet op deze rit. Ongeveer 40 kilometer voorbij Omurtag werd ik van de E772 afgeloodst bij het dorpje Kesarevo om door de bergen uiteindelijk op 9 kilometer voor Elena op route 53 aan te sluiten. Het was stil, het was warm en de uitzichten waren adembenemend. Ik stopte dan ook meerdere malen om de vergezichten op me in te laten werken. Uiteindelijk reed ik rond het middaguur Elena binnen.

Hoofdstraat door Elena

Ik had de coördinaten van het Guest House, Dyadovata Kashta, in mijn navigatie geprogrammeerd reeds voordat ik naar Bulgarije vertrok. Iets voorbij het centrum, op de doorgaande weg naar Jakovci zei de navigatie dat mijn bestemming aan mijn rechterhand lag. Ik had een foto van het huis uitgeprint, uit voorzorg, maar geen enkel gebouw aan mijn rechterkant leek ook maar enigszins op het printje wat ik bij me had. Ik stapte uit om op nader onderzoek te gaan. Ik liep de weg enige honderden meters heen en weer, aan beide zijden, maar het mocht niet baten. Dyadovata Kashta was echt niet hier en ik had mijn bestemming echt nog niet bereikt. Een paar honderd meter terug was een politiebureau waar net twee dienders naar buiten kwamen. Ik sprak ze aan en liet ze de naam van het Guest House zien (Bijdehand als ik ben had ik gelukkig ook de naam in Cyrillisch uitgeprint). Er volgde even overleg maar daarna wees de agent resoluut naar rechts en zei iets wat ik vertaalde in ‘honderd meter’. Ze stapten in hun Lada Niva en verdwenen. Ik keek weer naar rechts. Achter de gebouwen liep een rivier. Hoe kon het nou in godsnaam aan de rechterkant zijn? In een helder moment zocht ik het adres op op mijn telefoon via Booking.com en liet Google maps mij de weg wijzen. Ik moest rechtsomkeert maken en in het centrum linksaf over de brug. Ik werd door een paar smalle steegjes geleid tot uiteindelijk Google ook beweerde dat ik was gearriveerd. Ik vond een plek waar mijn auto niet in de weg stond en stapte uit.

Met de foto van het Guest House in de hand liep ik de straat op en neer. Na verloop van tijd had ik een match. Gevonden! Het huis werd omgeven door een tuin en een muur waardoor het enigszins aan het zicht onttrokken werd. In de muur zat een houten deur. Ik klopte. Geen respons. Ik liep nog wat heen en weer en probeerde tussen de houten schermen op de muur een teken van leven te ontdekken in het huis. Nog een keer kloppen, weer geen reactie.

Dyadovata Kashta in Elena

In de tuin van de buren waren twee mannen onder een parasol met elkaar in gesprek. Toen een van de mannen mij gewaar werd wenkte hij me en liet me binnen in zijn tuin. Ik probeerde uit te leggen dat ik bij de buren moest zijn en hij leek me te begrijpen. Hij tikte op zijn horloge en wees naar het buurhuis. Daarna werd er een stoel voor me aangeschoven. Ik moest wachten!

De man van middelbare leeftijd sprak geen woord Engels maar de andere man, zijn vader, sprak een beetje Russisch, net als ik. Via de vader, en met handen en voeten, voerden we een gesprek. “Witte of rode wijn”, ik koos voor rood. Er werd naar binnen geroepen en er verscheen een vrouw met een fles wijn. Eigen productie en zeer smakelijk. Er werd worst gesneden en er werd ingeschonken. Ik kreeg een rondleiding in de moestuin totdat de eigenares van de Guest House me kwam halen. Ik nam afscheid van de buren. De buurvrouw, die ook geen Engels sprak, liet me mijn kamer zien, ze liet me zien waar de keuken en de badkamer was en waar de sleutel hing. Daarna verdween ze weer. Ik haalde mijn koffer uit de auto en daarna liep ik dezelfde weg terug die ik gereden had om in het centrum iets voor de lunch te vinden.

Centrum van Elena

Na mijn maag te hebben gevuld, wat niet moeilijk was in Elena want het is een toeristisch stadje met heel veel restaurants, heb ik een tijdje door de straatjes van het oude stadsdeel in de omgeving van de kerk geslenterd. Ik vond in het centrum een supermarktje waar ik brood en beleg kocht om de komende dagen mijn ontbijt en lunch in de Guest House klaar te kunnen maken. Ook nam ik een flesje wijn en een paar flesjes water mee. Vervolgens zocht ik weer de weg terug naar het Guest House. Eenmaal bij de rivieroever ontdekte ik de voetgangersbrug direct van het centrum naar de overkant van de rivier, die op honderd meter van Dyadovata Kashta uitkwam.

Het voetgangersbruggetje.

s’Avonds ben ik weer terug gegaan om in een ander restaurant te eten, ditmaal via het gammele loopbruggetje. Dat scheelde minstens 10 minuten lopen. Uiteindelijk heb ik van de ondergaande zon zitten genieten op de veranda van Dyadovata Kashta, onder het genot van een glaasje. In de volgende blog vertel ik over mijn uitstapjes in de omgeving van Elena.

De veranda van Dyadovata Kashta
Categorieën
wat vooraf ging

5. Dag 1, onthaasten

Ik slaap kort en daarom ben ik vroeg wakker. De eerste ochtend in Bulgarije was niet anders. De zon scheen, de temperatuur was aangenaam en dat was een hele verbetering met Nederland één dag geleden. Douchen, aankleden en inpakken, daarna ontbijt. Ik kon mijn koffer in het hotel achterlaten zodat ik te voet wat van Varna kon gaan zien voordat ik in de auto zou stappen om de stad uit te rijden. Varna was aan het ontwaken om 8 uur ‘s ochtends. Er was druk verkeer en er werd gewerkt. Langs de rand van een naburig park werden marktkramen opgezet en ook waren enkele vrouwen bezig hun privé-waren (zelf gekweekt?) uit te stallen. Aannemers waren bezig met bouwprojecten, politie patrouilleerde in Lada Niva’s, stadsbussen vervoerden al dieselwalmend hordes mensen. Straten werden geveegd, Varna werd klaargemaakt voor een nieuwe werkweek.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3098-1024x685.jpg
kleine ondernemers stallen hun handelswaar uit
Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3096-1024x685.jpg
Koffie drinken en de krant lezen bij een kiosk in Varna

Het werd snel duidelijk dat een paar uur niet genoeg was om Varna recht te doen. Ik moest het bewaren voor een andere keer want ik had in de namiddag een afspraak met het Nederlandse stel, en ik had geen idee hoe lang ik naar hen onderweg zou zijn. Ik ben nog ergens neergestreken om een kop koffie te drinken en daarna liep ik terug naar het hotel. Koffer in de kofferbak, TomTom tegen de voorruit en gaan! Gaan, ja, maar waarheen eigenlijk? Ik had het dorp waar ze woonden in de navigatie geprogrammeerd en die liet me weten dat het anderhalf uur rijden was. Tijd zat dus om in de tussentijd iets te gaan zien. Ik zette grofweg koers in de richting naar het dorp over de snelweg A2 in de richting van Sofia. De A2 is het eerste stukje van de E70, en beslaat de eerste 86 kilometer. De rest van de E70 is tweebaansweg tot aan Sofia, nog zo’n 300 kilometer. Ik reed door tot aan Kaspican, waar ik even ben gestopt. Ik had gedacht dat het een plaats van enige omvang was, maar dat viel tegen.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3109-1024x685.jpg
Zelfs de oude wegwijzers hebben Engels onderschrift

In ieder geval gaf het me gelegenheid om op de kaart en in de reisgids te kijken. Niet ver van Kaspican was een plaatsje ‘Pliska‘, waar de ruïne van een oude stad moest zijn. Dat leek me een goede tijdsinvulling, dus daar ben ik naartoe gereden. Het bleek inderdaad een complete stad, op enkele kilometers van het huidige Pliska gelegen. De weg er naartoe eindigt in een flink parkeerterrein met uitspanning. Daar moest je een kaartje kopen om de ruïnestad in te mogen gaan door de gerestaureerde stadspoort.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3119-1024x685.jpg
Toegangspoort van Pliska

Het parkeerterrein was nagenoeg leeg, maar het was duidelijk ingericht op een enorme toeristenstroom. Te vroeg in het seizoen vermoed ik. Ik kocht een toegangsbewijs en liep door de poort.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3121-1024x685.jpg
Het toegangspad naar de stad

Eigenlijk viel er niet veel te zien. Het pad was wel mooi aangelegd met grote leien, maar voor het oog ontvouwde zich een vlak landschap met in de verte slechts een bomenrij. Het enige wat van hieraf zichtbaar was, was een witte kunststof domus.

Het was toch nog een aardige afstand voordat er iets van de overblijfselen zichtbaar werd.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3122-1024x685.jpg
De fundamenten van de stad Pliska uit de 8e eeuw

Uiteindelijk lag het daar dan, meer dan funderingen was er eigenlijk niet van over. Ook het witte kunststof dak was aangebracht over de restanten van een gebouw uit de 8ste eeuw. Er stonden her en der wel bordjes met verklaringen, maar als je echt interesse hebt in de geschiedenis van de Bulgaren kun je beter bij de ingang een gids kopen waarin het allemaal wordt uitgelegd.

Funderingen van huizen in Pliska

Wat mij het meest is bijgebleven van het bezoek aan de ruïnes is de stilte. Er waren wat mensen aan het werk, onkruid wieden, maar verder was er geen sterveling te zien. De vlakte waar de stad in lag reikte tot aan de horizon, en in deze tijd van het jaar was alles fris en groen.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3126-1024x685.jpg
Vergezicht vanaf de fundering van de stadsmuur van Pliska

Tegen de tijd dat ik weer op het parkeerterrein stond was het lunchtijd. In de uitspanning die bestond uit wat banken en tafels naast het huisje wat dienst deed als kiosk voor de kaartverkoop en als café, zat een gezelschap van een stuk of zes jongeren. Studenten, schatte ik in. Ze hadden salades en frietjes en iets van gegrilde worsten op tafel staan, wat werd weggespoeld met de nodige Cola. Ik probeerde aan het loketje van de kiosk duidelijk te maken dat ik ook wilde eten, maar de vrouw, die ik in de dertig schatte, verstond geen woord Engels. In een helder moment wendde ik me tot de jongeren, waarvan er een schuchter toegaf dat hij wel Engels sprak. Het was in ieder geval voldoende om duidelijk te maken dat ik hetzelfde als zij wilde eten, en dat bracht wat activiteit teweeg. Het begon met een glas en een flesje Cola, maar uiteindelijk kreeg ik een Shopska salade (de meest voorkomende salade in Bulgarije, van komkommer, tomaat en paprika, bedekt met geraspte witte kaas), een grillworst en een bord frietjes. Gelukkig was het niet moeilijk om om Voda (water) te vragen. Betalen is nooit moeilijk en daarna toog ik verder op weg naar het Nederlandse stel.

Langzaam die middag begon ik te beseffen dat ik op vakantie was, dat ik geen haast had en dat ik met heerlijk lenteweer bij een temperatuur die al gauw de 28 graden aantikte, door een schitterend landschap reed. In de richting van Dobrich was het enigszins heuvelachtig, met groene velden en weidse uitzichten. De dorpjes waar ik doorheen kwam, kwamen net zo verlaten over als de wegen waar ik over reed.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3137-1024x685.jpg
Vergezicht regio Dobrich richting Shumen

Het was rond 4 uur in de middag dat ik in het gehucht Vladimirovo aankwam. Ik had aanwijzingen gekregen die een winkel hadden als oriëntatiepunt en een foto van hun huis. Ga er maar aan staan om het te vinden. Gelukkig vond ik de winkel en daar zat het stel met een vloeibare versnapering mijn aankomst af te wachten. Vanwege de privacy zal ik ze hier Gert en Agaat noemen. De winkel deed dienst als buurtwinkel, slijterij en café tegelijk; Naast het gebouw met de eigenlijke winkel was een semi-permanente aanbouw opgetrokken die met zeildoek de eventuele regen en wind buiten hield. Binnen in de tent hing in een hoek een televisie en stonden er enkele tafels en banken opgesteld. Op iedere tafel stond een asbak. Een aantal kinderen zat met zakjes chips en limonade aan een tafel naar de televisie te kijken. Gert schoot direct de winkel binnen om bier voor me te halen en Agaat heette me welkom in hun dorp. Ze had een schriftje bij zich waar ze fonetisch Bulgaarse woorden in noteerde en hun Nederlandse vertaling. ‘Het Cyrillisch schrift komt later nog wel eens’, legde ze uit. Gert woonde al langer in het dorp en hij had zich het Bulgaars redelijk eigen gemaakt. Over met alcohol achter het stuur zitten hoefde ik me geen zorgen te maken; ze woonden op een paar honderd meter afstand verderop aan dezelfde weg.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3128-1-1024x685.jpg
Gezicht op Vladimirovo en links mijn huurauto

Na een tweede biertje gingen we verder naar hun huis. Ik kreeg van Agaat een rondleiding door de enorme tuin die onder meer een boomgaard, een wijngaard en een pas aangelegde moestuin bevatte. Gert wijdde zich ondertussen aan het eten in de grote woonkeuken die hij aan het oorspronkelijke, vrij kleine huis had laten bouwen. De uitbouw bestond naast die woonkeuken ook nog uit een slaapkamer en een badkamer. Het oorspronkelijke huis had een etage, waar voor mij reeds een bed was opgemaakt. Gert serveerde een lekker bord pasta met gehaktsaus en de rest van de avond brachten we al pratend door in de woonkeuken onder het genot van bier, wijn van de buren en rakia van eigen fruitoogst. Wat ik mooi vond aan het stel was hoe ze hun levensstijl hadden aangepast aan waar ze woonden. Ze moesten niets, hadden geen werk en geen verplichtingen. Het leven was er eenvoudig en gemoedelijk. Blijkbaar waren ze volledig ingeburgerd en geaccepteerd in het dorp. Een van de jongeren uit het dorp woonde min of meer bij hen in en er kwamen geregeld dorpsbewoners langs voor een babbel of om iets af te spreken. Ze hadden een soort ontspannenheid over zich die voor mij moeilijk te bereiken zou zijn. Het werd een lange avond en ik ben zonder moeite in slaap gevallen die nacht. Helaas werd ik de volgende ochtend weer vroeg wakker, maar dat gaf me de gelegenheid om met mijn camera de straat op en neer te lopen. Aan het einde van het dorp vond ik de begraafplaats.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3131-1024x685.jpg
Recent graf op de begraafplaats in Vladimirovo

Ik voel me altijd aangetrokken tot begraafplaatsen; ik kijk naar de leeftijden en hoe de graven verzorgd worden. Je ziet gelijkenissen en verschillen tussen begraafplaatsen overal ter wereld. Wat in Bulgarije opvalt is dat vaak aan het kruis, voordat de grafsteen wordt geplaatst, een sjaal, hoofddoek of das van de overledene wordt geknoopt. Plastic bloemen zijn in Bulgarije blijkbaar populair op het graf, maar dat zie ik op veel plaatsen in de wereld. Eenmaal terug bij Gert en Agaat vertelden ze over een recente begrafenis van een dorpsgenoot. De Roma-buren van de overledene waren niet welkom geweest bij de uitvaart omdat ze geen Bulgaren waren. Voor Gert en Agaat gold dat blijkbaar niet. Na een boterham heb ik afscheid genomen om verder te reizen naar het stadje Elena, in de provincie Veliko Tarnavo. Daarover meer in mijn volgende blog!

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DSC_3139-1024x685.jpg
Een wirwar van kabels, maar Bulgarije heeft snel internet!
Categorieën
wat vooraf ging

4. Vakantie!!

Ik had alles voorbereid en het was tijd om echt te gaan. Eerlijk gezegd vond ik het ergens wel spannend om alleen op reis te gaan naar een land waar ik de taal niet spreek en waar ik nog nooit geweest ben. Niet dat ik onbereisd ben, ik ben in het verleden, toen oost en west nog door een ijzeren gordijn gescheiden waren, naar Moskou gereisd en ik heb in Praag, Boedapest en oost Berlijn verbleven. In Rusland, Tsjecho-Slowakije en Hongarije was er, zeker in die dagen, ook nauwelijks iemand te vinden die Engels sprak, maar toch….

De vertrektijd was gelukkig redelijk. De Wizz-air vlucht vanaf Eindhoven airport op 13 mei 2018, ging in de namiddag, dus zelfs vanuit Den Haag hoefde ik niet op een onredelijk uur mijn bed uit. Eindhoven is een klein vliegveld vergeleken met Schiphol en dat maakt alles net iets menselijker en gemoedelijker. Er staan geen enorme files voor de beveiliging en Douane, dus het is ook iets sneller dan Schiphol. Gevolg is dan weer wel dat je langer zit te wachten tot je mag vertrekken.

Als de piloot, net na zessen, de daling inzet naar Varna airport is het heerlijk om voor het eerst een glimp van Bulgarije op te vangen. We naderen Varna vanuit het westen en vliegen voor een tijdje parallel aan de Donau, de grens tussen Bulgarije en Roemenië. Ik zat links in het toestel, als ik rechts had gezeten had ik waarschijnlijk een prachtig uitzicht op het Stara Planina gebergte en op Varna gehad voordat we landden. Het vliegveld ligt echt tegen Varna aan, en het is dan ook maar 15-20 minuten rijden naar het centrum van de stad.

De huurauto die ik had gereserveerd was van Top-Rent-a-Car, een smetteloos witte Citroën C3, met nog geen 3000 op de teller. Koffer erin, TomTom tegen de voorruit en gaan. Ik had een overnachting in het Boutique Splendid Hotel geboekt in het centrum, tegenover ‘ The Dormition of the Mother of God Cathedral’.

De Orthodoxe kathedraal in het centrum van Varna

De auto mocht voor de deur geparkeerd worden en nadat ik mijn koffer op mijn kamer had gezet ging ik op zoek naar een restaurant om iets te eten. Tegenover de kathedraal vond ik een voetgangerszone met wat restaurantjes. Het eten was niet bijzonder, maar na een dag reizen en vergezeld van een glas wijn ging het er met dankbaarheid in.

Heerlijk om buiten te kunnen eten na een kil en regenachtig Nederland

Het werd al snel iets frisser nadat de zon onder was. Ondanks een vlucht van minder dan 3 uur was ik toch een hele dag onderweg geweest. Nog even verslag doen aan de ega en daarna naar bed. Morgen de eerste echte dag in Bulgarije!

‘s avonds wordt er buiten gezeten op een terras in Varna
Categorieën
wat vooraf ging

3. Voorbereiden

Nu we dan besloten hadden om te uit te zoeken of Bulgarije iets voor ons was leek het verstandig om er eerst maar eens te gaan kijken. Het begint natuurlijk met plannen en voorbereiden…..

Nou hebben we een hond, Bono heet hij. We hebben hem uit een asiel gehaald in België, uit het dorpje Weelde. De naam was heel toepasselijk voor het dorp met de prachtige grote huizen, maar het sloeg wat minder op het asiel. Het was een trieste bedoening en mede daarom zijn we als een blok voor de toen 3 jaar oude, zielige, broodmagere Bono gevallen en hebben we hem mee naar huis genomen.

Bono in het asiel

Bono bleek al snel een gebruiksaanwijzing te hebben. Hij zat niet voor niets in het asiel waar hij was gedumpt door zijn vorige eigenaren. Bono houdt niet van zijn soortgenoten en mijn vrouw tolereert hij slechts. Alleen de baas (ik) is ook echt de baas. Bono is niet het soort hond die je bij iemand anders of bij de een of andere opvang achterlaat, dus gaat hij altijd met ons mee op vakantie. Nou is Bono nu niet de jongste meer, dus willen we niet al te lang met hem reizen. Vliegen is al helemaal geen optie natuurlijk, als we met hem reizen is het hooguit twee dagen in de auto, met een tussenstop. Met Bono naar Bulgarije reizen was derhalve geen optie. Ik zou dus alleen gaan, en wel in de lente van 2018.

In eerste instantie wilde ik alleen maar op vakantie, wat van het land zien, mensen ontmoeten en vooral niet op zoek gaan naar huizen of andere plannen maken i.v.m. een eventuele emigratie. Lekker doen wat je op vakantie doet: Relaxen!

Maar toch, ik had natuurlijk wel in mijn achterhoofd dat ik moest gaan zien of het aantrekkelijk wonen is in Bulgarije. Nou is Bulgarije geen enorm groot land maar het is nog altijd 2,5 keer de oppervlakte van Nederland, dus waar te beginnen? In welke regio zou ik op vakantie gaan? (je kunt tenslotte in een paar weken niet het hele land zien)

De vraag werd eigenlijk: Als we er gaan wonen, waar zouden we dan het liefste gaan wonen? De suggesties en argumenten vlogen over en weer tussen mij en mijn vrouw:

  • Vrouw: Ik hou van de bergen!
  • Ik: Ja, om naar te kijken, maar niet om te wonen, denk aan de winters, de wind, moeilijk autorijden en moeilijk lopen.
  • Vrouw: Niet aan zee want daar is in de winter alles dicht en het is er vochtig en in de zomer druk met toeristen.
  • Ik: mee eens. We wonen in Den Haag slechts 10 minuten fietsen van het strand maar ik kom er hooguit een paar keer per jaar en alleen om te vissen.
  • Vrouw: Ten zuiden van het Stara Planina gebergte is het heet in de zomer, in het westen zijn de huizen duurder omdat Sofia en de skigebieden daar liggen.
  • Ik: dan blijft alleen het midden van noord-Bulgarije over, de regio van Veliko Tarnavo en Gabrovo.
  • Vrouw: Het schijnt daar erg mooi te zijn (volgens de Russische social media)
  • Ik: Nou, dan ga ik daar toch rondkijken!

Misschien waren de argumenten enigszins subjectief, maar zo werd het dus Midden-Noord Bulgarije. Ik had besloten in de lente te gaan omdat eerder alles nog kaal zou zijn, minder lekker weer en veel accommodaties gesloten. In mei kon ik een vlucht boeken naar Varna, aan de kust, waar ik een huurauto had geboekt en een hotel voor de eerste nacht in de stad.

Centrum van Varna

Ik had op Facebook niet stil gezeten en heel veel pagina’s gevonden waar ik aan Nederlanders en Britten vragen stelde over het leven aldaar. Zo had ik een Nederlands stel leren kennen die in de provincie Dobrich wonen, niet al te ver van Varna. Die hadden me uitgenodigd om een nachtje over te blijven. Dat aanbod had ik maar al te graag aangenomen want het zou me een kans geven uit de eerste hand te horen hoe het leven daar is. Dat was dus al de tweede nacht in mijn planning en bovendien de laatste nacht, want ik mocht ook daar logeren aan de vooravond van mijn vertrek. (ze wonen op minder dan een uur rijden van het vliegveld van Varna dus dat kwam prima uit).

Het dorp Vladimirovo, in provincie Dobrich

In de reisgids die ik had aangeschaft werd hoog opgegeven over het stadje Elena in de provincie Veliko Tarnavo, en daar heb ik een aantal dagen geboekt in een ‘guest house’. Dit is een self-catering accommodatie waar je een kamer huurt en een keuken en badkamer tot je beschikking hebt die je deelt met andere gasten. Vanuit Elena kon ik mooi uitstapjes maken naar de stad Veliko Tarnavo en de gelijknamige provincie. Na een verblijf van een aantal dagen zou ik doorreizen naar de B&B van een Engelse dame in een minuscuul dorpje in de bergen bij de stad Gabrovo. Ook daar zou ik een aantal dagen verblijven tot ik weer terug zou rijden naar het Nederlandse stel in de provincie Dobrich om vervolgens weer terug naar Nederland te vliegen.

Zo had ik de planning wel zo’n beetje rond. De boekingen van vliegreis, autohuur, guesthouse en B&B werden gemaakt voor de eerste 2 weken van mei 2018. In de volgende blog ga ik dan echt op reis!!

Categorieën
wat vooraf ging

2. Lezen, Lezen, Lezen

De eenvoudigste manier om iets over een land te leren is nog steeds door er over te lezen. Als je ‘Bulgarije’ intikt in een zoekmachine krijg je een onverteerbare hoeveelheid informatie tot je beschikking; van statistische informatie zoals inwonertal, oppervlakte enzovoort, tot politieke informatie over de regering, de president etc. En daar houd het natuurlijk niet op. Je kunt maanden blijven lezen over een land door alleen de naam in te tikken. Wil je nóg uitgebreider willen inlezen over Bulgarije, tik dan de Engelse naam in: Bulgaria.

Wat mij zelf handig leek in verband met een vakantie en eerste kennismaking, is een reisgids. Vele ouderen kennen ze wel van de ANWB. Voordat we navigatiesystemen en internet hadden was een reisgids en een goede wegenkaart eigenlijk onontbeerlijk. Vandaag de dag denken mensen dat alleen een navigatie wel genoeg is, want die brengt je overal. Niet in Bulgarije, kan ik inmiddels uit ervaring vertellen! Mijn navigatie deelde iedere keer mee dat de route informatie naar mijn bestemming beperkt was, maar daarover later meer.

kaart van Bulgarije
Als je een kaart hebt en iedere keer dat je ergens over leest, het opzoekt, gaat het veel meer leven.

Je kunt nog steeds mooie reisgidsen kopen, en ik raad eenieder aan om dat ook te doen als je ergens heen gaat om iets te zien. Vaak staan er in reisgidsen toch net even andere dingen dan dat je op het internet vindt.

Bulgaria (2nd ed)
Een goede reisgids is een echte aanwinst.

Andere bronnen die natuurlijk héél handig zijn als je een reis plant, zijn Google Maps en Facebook. Op Google Maps kun je heel veel informatie vinden, zeker met behulp van ‘Streetview’, de camera die rondrijd op een autodak. Helaas geldt hier ook weer dat de mogelijkheden in Bulgarije gelimiteerd zijn: Lang niet alle wegen zijn met Streetview te zien.

Op Facebook kun je zoeken naar groepen die voor en door landgenoten beheerd worden, ook hier weer gewoon ‘Bulgarije’ intikken in de zoekfunctie van Facebook. En ook voor deze tip geldt dat je véél meer vindt als je in het Engels zoekt. Ik ben van heel veel Facebook groepen lid geworden en zo heel veel mensen leren kennen (nou ja, een beetje leren kennen). Een aantal van die contacten heb ik daadwerkelijk gebruikt bij mijn eerste bezoek aan Bulgarije omdat het heel leerzaam is om de ervaringen van anderen te horen, en wat mij betreft gaat dat een heel stuk gemakkelijker ‘face to face’, dan via berichtjes op Facebook of aanverwante social media.

Natuurlijk deed mijn vrouw precies hetzelfde; ook zij ging zich inlezen over Bulgarije, en ook zij werd lid van fora op social media. Het verschil is dat zij Russisch spreekt en op Russische social media leest (zeg maar het Russische equivalent van Facebook), en dat geeft toch een andere invalshoek dan het west-Europees perspectief. Het werd al snel duidelijk dat er een aanzienlijke Russische gemeenschap bestaat in Bulgarije. De vorming van deze gemeenschap gaat terug naar de tijd dat de Russen de Bulgaren te hulp schoten om de Ottomanen (Turken) te verdrijven van het Bulgaarse grondgebied in 1878. Sindsdien zijn de Russen altijd welkom geweest en gebleven in Bulgarije. Ook het latere lidmaatschap van de Sovjet Unie heeft bijgedragen aan de toch al sterke band met de Russen. Wat we ook ontdekten is dat Russen om dezelfde redenen naar Bulgarije emigreerden als west-Europeanen: Het was er ook voor Russen uit de grote steden in verhouding goedkoop leven. Veel Russen wonen aan de kust omdat aan zee wonen in Rusland in verhouding erg duur is en daarom wordt geassocieerd met luxe. Een plaats als Pomorie bijvoorbeeld, heeft een hele Russische wijk, met eigen winkels en voorzieningen. Dat goedkope leven is de laatste jaren alleen niet meer zo goedkoop als in voorgaande jaren; de Roebel is sterk in waarde gedaald, en veel Russische pensionado’s zien zich gedwongen om terug naar Rusland te verhuizen. Nu blijkt helaas dat hun appartementen moeilijk te verkopen zijn omdat de kwaliteit vaak te wensen overlaat en de vraagprijzen in verhouding te hoog zijn. Ja, zo leer je nog eens wat van die social media. Eén ander aspect waar mijn vrouw veel over las in de Russische social media, zijn de Roma (zigeuners); er wordt veel gewaarschuwd om goed uit te kijken waar je onroerend goed koopt omdat die Roma je het leven behoorlijk zuur kunnen maken. Die informatievoorziening ging zelfs zó ver dat mijn vrouw mij een file stuurde met het verzoek of ik die even kon printen op mijn werk. Het bleek een ellenlange Exelsheet te zijn met demografische data van nagenoeg ieder dorp en iedere stad in Bulgarije. Hier was precies te lezen hoeveel Bulgaren er woonden, hoeveel Turken, hoeveel Roma en hoeveel inwoners met andere etniciteit (veelal Russen). Discriminatie, politieke correctheid?, Russen hebben er weinig boodschap aan! Overigens lees ik ook met regelmaat opmerkingen over Roma in Nederlands- en Engelstalige social media, en ook mijn Bulgaarse collega’s waarschuwen er voor. Het mag duidelijk zijn dat de grootste etnische groepering slecht geïntegreerd is in Bulgarije. Het valt buiten het doel van mijn blog om hier heel diep op in te gaan, maar laat ik het er bij houden dat er in zijn algemeenheid wrijving bestaat tussen de Bulgaren en de Roma, en dat de problemen niet op korte termijn opgelost zullen worden. Er zal best wel een grond van waarheid in zitten dat de Roma veelal in armoede leven en dat dat gevolgen heeft voor hoe ze proberen rond te komen. Gelukkig lees ik ook vaak genoeg dat mensen de kritiek in de praktijk niet herkennen en dat Roma vreedzaam samenleven met de rest van de bevolking in het dorp of de stad. Het kan van plaats tot plaats verschillen.

Mijn volgende blog gaat over mijn eerste trip naar Bulgarije. Blijf lezen!

Categorieën
wat vooraf ging

1. Waarom Bulgarije?

Ja, waarom eigenlijk? Hadden we niet net zo goed voor Portugal of Hongarije kunnen kiezen? Misschien wel. Misschien was het in eerste instantie een beetje toeval, maar na wat onderzoek bleek het niet zo’n slechte keus. Een van de overwegingen die voor ons wellicht meer geldt dan bij anderen is dat mijn vrouw oorspronkelijk uit Oekraïne komt, en dat voor haar de Bulgaarse cultuur wat dichter bij huis ligt dan bijvoorbeeld de Portugese. Na 50 jaar lidmaatschap van de Sovjet Unie zijn veel verschillen tussen de landen uit het voormalig Oostblok enigszins vervaagd.

Tot eind 2017 wist ik nauwelijks waar Bulgarije lag. Ja, ergens in het oosten, en ze maakten er hele lekkere aardbeienjam, want dat is iets dat me uit mijn jeugd is bijgebleven. En Bulgaarse yoghurt, daar had ik ook wel van gehoord, maar dat was het dan.

Wizz air vliegt vanaf Eindhoven naar verschillende bestemmingen in Bulgarije

We hadden het over mijn pensioen gehad, eind 2017. Ik heb nog een aantal jaren te gaan, maar het kan natuurlijk geen kwaad om er alvast over na te denken. Door mijn werk voor een internationale organisatie bestaat mijn pensioen uit 40% AOW plus een spaarpot die ik bij mijn werkgever opbouw tot aan mijn 65e, of zoveel eerder als ik eerder stop met werken. Daarnaast hebben we een koophuis met een half afbetaalde hypotheek. Wel is het huis flink in waarde gestegen, zodat we bij verkoop een aardig centje over zouden houden. De vooruitzichten zijn niet dramatisch, maar erg rooskleurig zou ik het ook niet willen noemen.

Veel mensen van mijn generatie die alleen een (volledige) AOW hebben zullen het niet gemakkelijk krijgen als ze stoppen met werken. Het gaat dan de voedselbank worden of (gedeeltelijk) doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd (of allebei). Een alternatief is dus verhuizen naar een land waar huisvesting en levensonderhoud aanzienlijk goedkoper zijn.

Wil je weten wat jij aan AOW kunt verwachten en wanneer? Log dan in met je DigiD bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB)

Wij hebben ervoor gekozen om in de Europese Unie te blijven, gewoon omdat dat minder gedoe geeft bij emigreren en omdat ik geloof dat de kans op problemen in de zin van oorlog of natuurrampen hier op dit moment kleiner is dan in veel andere gebieden ter wereld.

Dit is mijn eerste blog. Er gaan er nog heel veel volgen. Zoals u hierboven al kon lezen is het idee van Bulgarije eind 2017 geboren. Op het moment dat ik deze eerste blog schrijf is het 5 januari 2020. We zijn twee jaar verder en ik heb al heel wat gedaan ter voorbereiding van onze emigratie dus er is genoeg stof om over te schrijven. Ook zal ik de blog her en der verluchtigen met foto’s die ik in Bulgarije gemaakt heb. Ik maak graag foto’s van gewone dagelijkse tafereeltjes, mensen op straat, een markt of verkeer. Tot de volgende blog!

In het centrum van Veliko Turnavo